मोटार वाहन विभाग,
महाराष्ट्र
Call Us : 8390300300 / 18002339985
               0253-2226100 / 0253-6642300

विभागाविषयी

मोटार वाहन विभाग स्थापनेचा उद्देश

राज्यातील औद्योगिक विकासामुळे ग्रामिण व नागरी क्षेत्रात परिवहन सेवेवर प्रचंड ताण पडलेला आहे. त्याचप्रमाणे जलद परिवहनासाठी दुचाकी वाहने, चार चाकी वाहन इत्यादीची सातत्याने भर पडत चाललेली आहे. याचवेळी रस्त्यावरील गर्दी वाढणे, अपघातांची संख्या वाढणे, वायुप्रदुषण इत्यादी बाबीसुध्दा प्रकर्षाने वाढीस लागलेल्या आहेत. दळणवळणाच्या अद्यावत सेवा, रस्त्यावरील वाहने,वायुप्रदुषण,वाहनांची नोंदणी,तपासणी,चालकांच्या अनुज्ञप्त्या इत्यादी कामामध्ये प्रचंड प्रमाणात वाढ झालेली आहे. ही कामे हाताळण्याकरिता तसेच मोटार वाहने अधिनियम,1988 च्या अंतर्गत तयार झालेले नियम,कर कायदे तसेच प्रवासी कर कायदे इत्यादीची अंमलबजावणी करण्याकरिता मोटार वाहन विभागंाची निर्मिती करण्यात आलेली आहे.

मोटार वाहन विभाग राबवित असणारे अधिनियम, नियम इत्यादी.

  1. मोटार वाहन अधिनियम, 1988
  2. केंद्रिय मोटार वाहन नियम, 1989
  3. महाराष्ट्र मोटार वाहन नियम, 1989
  4. महाराष्ट्र मोटार वाहन कर अधिनियम, 1958
  5. महाराष्ट्र मोटार वाहन कर नियम, 1959
  6. महाराष्ट्र मोटार वाहन (प्रवासी कर) अधिनियम, 1958
  7. महाराष्ट्र मोटार वाहन (प्रवासी कर) नियम, 1959
  8. महाराष्ट्र राज्य व्यवसाय, व्यापार,आजिविका अणि नोकया यावरील कर अधिनियम, 1975
  9. महाराष्ट्र राज्य व्यवसाय, व्यापार,आजिविका अणि नोकया यावरील कर नियम, 1975
  10. रस्त्याद्वारे वहन अधिनियम २००७.
  11. रस्त्याद्वारे वहन नियम 2011.

मोटार वाहन विभागात चालणारे सर्वसाधारण कामकाज

या विभागास विविध कायद्याखाली प्रामुख्याने पुढील कामे करावी लागतात

  1. वाहनांची नोंदणी करणे,
  2. मोटार वाहन कर व प्रवासी कर वसुल करणे,
  3. परवाने (सार्वजनिक प्रवासी/माल वाहतुक) जारी करणे.
  4. शिकाऊ व पक्की वाहन चालक अनुज्ञप्ती देणे
  5. वाहन चालविण्याची चाचणी घेणे
  6. परिवहन वाहनांचे वार्षिक योग्यता प्रमाणपत्र देणे, नुतनीकरण करणे.
  7. नोंदणीकृत वाहनांचे अभिलेख तयार करणे.
  8. वाहन हस्तांतरण, गहाण व्यवहाराची नोंद करणे.
  9. परिवहनाशी निगडीत असलेले खटले हाताळणे.
  10. अपघाती वाहनांची यांत्रिक तपासणी करणे.
  11. रस्त्यावर विविध गुन्हयांसाठी वाहनांची तपासणी करणे.
  12. वायुप्रदुणषणविषयक कामे हाताळणे.
  13. आंतरराज्यीय वाहतुक करारविषयक कामे करणे.
  14. व्यवसाय कर वसुल करणे.

मोटार वाहन विभागाची रचना

  1. परिवहन आयुक्त हे या विभागाचेे सर्वोच्च अधिकारी असून त्यांचे मुख्यालय मंुबई येथे कार्यरत आहे.
  2. राज्यामध्ये एकुण 15 प्रादेशिक परिवहन कार्यालये व 35 उप प्रादेशिक परिवहन कार्यालये कार्यरत असून प्रादेशिक परिवहन अधिकारी हे प्रादेशिक कार्यालयाचे प्रमुख असतात.
  3. त्याच प्रमाणे उप प्रादेशिक परिवहन अधिकारी हे जिल्हा पातळीवरील कार्यालयाचे प्रमुख आहेत.
  4. राज्याच्या सीमेलगत एकुण 22 सीमा तपासणी नाके आहेत. परप्रांतातुन येणाया वाहनांची तपासणी व कर वसूली करण्याची कामे अशा सीमा तपासणी नाक्यांवर प्रामुख्याने केली जातात.
  5. राज्यातील प्रादेशिक परिवहन कार्यालये व त्यांच्या अधिनस्त उप प्रादेशिक परिवहन कार्यालये व सीमा तपासणी नाके यांचा तपशिल पुढीलप्रमाणे आहे.

मोटार वाहन विभागाची आस्थापना

या विभागाचे कामकाज चालविण्यासाठी दिनांक 31.10.2015 रोजी खालीलप्रमाणे अधिकारी/कर्मचारी वृंदांची पदे मंजूर आहेत. सद्य:स्थिती खालीलप्रमाणे आहे.

  वर्गवारी मंजुर पदे भरलेली पदे रिक्त पदे रिक्त़ पदांची टक्केवारी
1 वर्ग – 1 761 651 110 14.45%
2 वर्ग – 2 46 20 26 56.52%
3 वर्ग – 3 2866 1965 901 31.44%
4 वर्ग – 4 427 236 991 44.73%
  एकुण 4100 2872 1228 29.95%

मोटार वाहन विभागातील गट अ, गट ब, गट क आणि गट ड मधील मंजूर, भरलेल्या व रिक्त पदांचा दिनांक 31.03.2014 रोजी कार्यालय निहाय तपशिल (जोडपत्र - 1)

मोटार वाहन विभाग कामगिरी

वर्ष मंजूर पदे (संख्याा) महसुल वसुली (कोटी मध्ये) शिका उ अनुज्ञप्ती या वर्षाकरिता या वर्षामधील नवीन नेांदणी (लाखांत ) या वर्षामध्ये जारी केलेली अनुज्ञप्ती (लाखाांत ) 2017 वर्षा अखेर अनुज्ञप्ती संख्या प्रगतीवर (लाखात ) 2017 वर्षा अखेर अनुज्ञप्ती संख्या प्रगतीवर (लाखात )
2010-11 3650 3536 22.9 17.23 15.11 213 174.34
2011-12 3650 4197 25.79 20.61 18.29 246 194.32
2012-13 3650 4975 28.01 20.38 18.82 263 214.88
2013-14 4100 511 26.07 20.71 19.47 283 233.94
2014-15 4100 5382 20.33 22.4 16.67 300 255.92
2015-16 4100 5974 29.3 23.03 31.94 332 278.69
2016-17 4100 6798 25.2 25.32 16 348 291.29

सीमा तपासणी नाका

अ.क्र आर्थिक वर्ष तपासलेली वाहने दोषी वाहने महसुल वसुली रूपये (लाखांत )
1 2012-13 10597072 1223570 18939
2 2013-14 12440942 1379146 20871
3 2014-15 1863250 235420 3847.16
4 2015-16 11666835 1484951 27312.99
5 2016-17 827644 1419335 25597
या संकेतस्थळावर प्रसिध्द केलेली माहिती फक्त मार्गदर्शक स्वरूपाची आहे. कोणत्याही कायदेशीर बाबी साठी मोटार वाहन कायदा 1988 व तदनुषांगीक कायदे व नियम लागू राहतील.